مفهوم و ماهیت ترجمه

مفهوم و ماهیت ترجمه

مفهوم ترجمه چیست؟

 

مفهوم و ماهیت ترجمه از دید رومن یاکوبسون، زبان شناس و متخصص برجسته در زمینه ترجمه، ترجمه را «تفسیر علائم کلامی با استفاده از برخی زبان های دیگر» تعریف می کند. در فرایند ترجمه، متون از یک زبان به زبانی دیگر با همان معنا تبدیل می شوند. متون ها ممکن است کلماتی مجزا یا شبکه ای پیچیده از جملات یک زبان باشند. برخی از محققان ترجمه را هنر یا صنعت می دانند و برخی دیگر آن را علم می نامند. به این دلیل به آن هنر می گویند که ترجمه های خوب همگی بیانگر انگیزه خلاق مترجمان است. همچنین، خطاب کردن ترجمه به عنوان یک علم به دلیل آداب و پیچیدگی های فنی موجود در فرآیند ترجمه است.

دانشگاه آکسفورد مفهوم و ماهیت ترجمه را به عنوان « فرایند برگرداندن کلمات یا متن از یک زبان به زبان دیگر » تعریف می کند. فرهنگ لغت کمبریج نیز آن را تأیید می کند. ترجمه می تواند به معنای برگردان کلمه به کلمه. یک متن از یک زبان به زبان دیگر یا جایگزینی معادل کلمات یا عبارات یک متن باشد. وقتی متن مبدأ و متن ترجمه شده از نظر ظاهر شبیه به هم باشند، می توان گفت که متن ترجمه شده دارای معادل رسمی است. وقتی متن اصلی و متن ترجمه شده حس یکسانی را با داشتن تفاوت های ظاهری منتقل کنند، می توان بگوییم که متن ترجمه شده عملکردی خوبی داشته است.

 

ترجمه و پیوند فرهنگ ها

 

اغلب مشاهده می شود که اصطلاحات و کاربردهای زبان مبدأ از طریق ترجمه هایی که غالباً زبان مقصد را غنی می کنند و شکل می دهند، وارد زبان مقصد می شوند. مفهوم و ماهیت ترجمه عبارت است از انتقال معنای یک متن از زبان مبدأ به نسخه جامع زبان مقصد، بدون از دست دادن تمام یا بخشی از پیام متن مبدأ. اغلب تصور می شود که اگر فردی دو زبانه باشد می تواند مترجم خوبی باشد، اما این امر واقعیت ندارد. افرادی که تجربیات ارتباطی و نوشتاری خوبی در هر دو زبان دارند، می توانند مترجم خوبی باشند که شامل دو زبانه بودن آنها نیز می شود.

 مترجم معنای یک متن را در پشت فرم ها در زبان مبدأ کشف می کند و همان معنی را در زبان مقصد با فرم ها و ساختارهای موجود در زبان مقصد باز تولید می کند. فرم تغییر می کند اما معنا، حس یا پیام متن همان است. امروزه ما مترجمانی را می بینیم که از رایانه و برخی وب سایت ها برای ترجمه یک زبان به زبان دیگر استفاده می کنند. رایانه نمی تواند هنگام ترجمه تصاویر، استعاره ها و عبارات احساسی در متون ادبی را درک کند. بنابراین مفهوم و ماهیت ترجمه به خوبی انتقال پیدا نمی کند. مفهوم ترجمه و ماهیت آن فراتر از جستجوی ساده چند کلمه در فرهنگ لغت است. ما نمی توانیم ترجمه را به یک یا دو تعریف محدود کنیم. تعریف آن از یک زبان به زبان دیگر و از یک فرهنگ به فرهنگ متفاوت است.

 

ماهیت ترجمه

 

قدمت ترجمه به اندازه تمدن بشری است. از آغاز تمدن، ما انسانها از زبان برای ترجمه افکار و ایده های خود استفاده می کنیم. ما در ارتباطات مان، از مجموعه ای از نمادها یا کدها برای برقراری ارتباط یا انتقال ایده یا اندیشه یا احساس استفاده می کنیم. در اینجا نیز در واقع به نوعی ترجمه می کنیم. با این وصف، ما هر روز در حال ترجمه کردن هستیم. با تکامل جامعه بشری، ما انسانها مشتاق شدیم تا درباره افکار و احساسات مردم در نقاط دور بدانیم.

ترجمه یک فرایند تفسیری است. ماهیت ترجمه بستگی به ماهیت متن مورد نظر دارد. ترجمه یک متن فنی یا تبلیغاتی آسان تر است و به مهارت و تخصص کمتری نسبت به ترجمه یک متن ادبی نیاز دارد. واژگان، قواعد دستوری و ساختار جملات باید با ماهیت متن، زبان مبدأ و مخاطبین متن مقصد مطابقت داشته باشد. یک ترجمه موفق نیازهای مخاطبین را برآورده می کند، چه از نظر ساختار یا فرم مناسب و چه از نظر انتقال مناسب معنا از متن مبدأ به متن مقصد. مترجم خوب علاوه بر داشتن تخصص یکسان و کافی در زبان مبدأ و زبان مقصد، باید استعداد نوشتن به زبان مقصد را نیز داشته باشد و با زمینه فرهنگی اجتماعی که متن در آن تنظیم می شود، آشنا باشد. مترجم موفق به طور کامل خلاقیت خود را بکار می بندد و به درون محتوا می رود.

 

تئوری ترجمه

 

در هنگام ترجمه، مترجم باید گنجانده شده در متن، واژگان، ساختار دستوری و بافت فرهنگی متن زبان مبدأ را در نظر بگیرد. سپس همان معنی را با کمک واژگان و ساختار دستوری متناسب با زبان مقصد و زمینه فرهنگی آن به زبان مقصد منتقل می کند. در تئوری ترجمه، نهایت توجه برای اطمینان از عدم از دست دادن کل معنای متن یا بخشی از آن اعمال می شود. پیش از این، وفاداری به متن اصلی یکی از بزرگترین مسئولیت های مترجمان تلقی می شد. اما در حال حاضر، با رشد روزافزون فرهنگها و زبانهای متعدد و تنوع دیدگاههای سیاسی در یک زمینه معین، مترجم با آزادی عمل بیشتری در خصوص متن اصلی رفتار می کند و اجازه می دهد تا برای هماهنگی با معنا یا روح متن اصلی، تا حدودی به تطبیق یا اقتباس متن دست بزند.

اگر هدف از ترجمه متن مبدأ، حفظ ماهیت و تأثیر آن متن باشد، تطبیق آن در عمل اجتناب ناپذیر است. این امر به ویژه در مورد ترجمه شعر که از نظر ماهیت بسیار احساسی و هنری است، صادق است. مترجم ممکن است با چند کلمه روبرو شود که ریشه در فرهنگ دارند و بنابراین قابل ترجمه نیستند. زمینه فرهنگی در ترجمه چنین متن های باید در نظر گرفته شود. اما واقعیت این است که ممکن است اینگونه کلمات بصورت مجزا قابل ترجمه نباشند، اما در متن قابل ترجمه هستند.

 

مسئولیت های یک مترجم موفق

 

مترجم خوب بودن ذاتی نیست، بلکه اکتسابی است. با کمی دقت و کمی تلاش، فرد می تواند مهارت های یک مترجم خوب را کسب کند. مترجم خوب و موفق باید دارای خصوصیاتی باشد از قبیل:

 

وفاداری به متن اصلی و نویسنده

 

مترجم شایسته باید سعی کند به ذهن نویسنده متن اصلی راه یابد و به طور کامل معنا و مفهوم مد نظر نویسنده اصلی را درک کند. او باید سعی کند نهایت تلاش خود را به کار گیرد تا اطمینان حاصل شود که ترجمه شبیه متن اصلی است یا از نظر معنا و پیام بسیار به متن اصلی نزدیک است. مترجمان متخصص و باتجربه الزامات یک متن را می شناسند و تغییراتی را برای انتقال سبک و ماهیت یک متن با حداقل اختلاف نسبت به متن اصلی ایجاد می کنند. یک مترجم وفادار باید نشان دهد هر آنچه نویسنده اصلی در متن خود گفته است را درک کرده است و مفهوم متن اصلی را به خوبی ترجمه کند.

 

تخصص فنی

 

مترجم باید یک فرد تحلیلگر با انعطاف پذیری، سازگاری و تخصص لازم در استفاده از تکنولوژی باشد تا بتواند به تمام جزئیات توجه کامل داشته باشد و هر زمان که نیاز باشد خود را وفق دهد. علاوه بر این، او باید از موضوعی که به آن می پردازد اطلاعات کاملی داشته باشد. شخصی که بیوگرافی یک شخصیت بزرگ را ترجمه می کند، باید از زندگی و دستاوردهای شخص مورد نظر آگاهی کامل داشته باشد.

مترجم باید نویسنده ای خوب با مهارتهای پژوهشی و زبانی کافی باشد تا بتواند موارد مورد نیاز خود را پیدا کرده و در جاهای مناسب از آنها استفاده کند. مهارت های نوشتاری به مترجم کمک می کند تا از نظر کلمات، ساختارها و عبارات انتخاب هوشمندانه ای داشته باشد. مترجم باید از استعارات و اصطلاحات رایج استفاده کند تا مخاطب بتواند آنها را به درستی درک کند. در نهایت، او باید کلمات را به نحو مناسبی انتخاب و ترتیب دهد که لحن صحیح را ایجاد کند و معنای مورد نظر متن را منتقل کند.

 

استفاده از ابزارهای مناسب

 

مترجمان مجرب می دانند چگونه از ابزارهایی مانند دیکشنری های یک زبانه و دو زبانه خوب، دانشنامه ها، دیکشنری های الکترونیکی، واژه نامه های فنی و استاندارد و غیره استفاده کنند. باید از همان ابتدا استفاده از این ابزار را شروع کرد تا به مرور زمان پیدا کردن اصطلاحات معادل بدون اتلاف وقت و انرژی زیاد آسان شود. استفاده از دیکشنری های الکترونیکی می تواند موجب صرفجویی در وقت و انرژی شود.

 

تمرکز بر خلاقیت

 

مترجمان متخصص همیشه خلاق هستند. آنها همیشه سعی می کنند متن را در زبان مقصد با ظاهری جدید و جذاب قرار دهند تا آن را برای مخاطب مقبول تر کنند. مترجمان باید با استفاده از واژگان، عبارات و ساختارهای جدید، متن ترجمه شده را برای مخاطب جذابتر و زیباتر می کنند.

تمرکز بر مطالعه به عنوان یک پیش نیاز مهم: یک مترجم سختکوش باید مطالب زیادی بخواند تا درک عمیقی از تفاوت های ظریف بین دو زبان (زبان مبدأ و زبان مقصد) داشته باشد. این کار برای کمک به مترجم برای تسلط بر زبان ضروری است. در این راستا، مطالب خواندنی را می توان شامل آثار کلاسیک و مطالب دیجیتالی آنلاین دانست.

 

شایستگی زبانی

 

یک مترجم باید به خوبی با ویژگی های دستوری، نحوی، معنایی، عملگرایانه و همچنین زمینه های فرهنگی اجتماعی زبان مبدأ و زبان مقصد آشنا باشد. ممکن است مترجم این آزادی را داشته باشد که ایده ای را به گونه ای دیگر تفسیر کند، اما در هیچ موردی نباید سعی کند ایده ها یا برداشتهای شخصی خود را در ترجمه وارد نماید. سبک ترجمه باید متناسب با مخاطب انتخاب شود. همچنین متن ترجمه شده باید کاملاً شیوا باشد.

 

تخصص

 

مترجم باید از زمینه ای که متن مورد نظر به آن تعلق دارد به ویژه مطالبی که دارای واژگان بسیار فنی هستند، آگاهی کافی داشته باشد. مترجمان باید با اصطلاحات جدید و آخرین تحولات زمینه مورد نظر آشنا باشند. اگر کسی در ترجمه متون ادبی تخصص داشته باشد، احتمالاً در ترجمه متون پزشکی یا تجاری یا فنی مشکل خواهد داشت.

 

مرور نهایی

 

در کار ترجمه، باید صبر کافی داشته باشید و کار را صادقانه انجام دهید. شما می توانید در مورد مشکلات مربوط به ترجمه ای که انجام داده اید با افرادی که صلاحیت این کار را دارند مشورت کنید. قبل از تهیه محصول نهایی، باید دو یا سه بار کار ترجمه شده را مرور کنید. و ببینید آیا نیازی به تغییراتی دارد تا کاملاً قابل قبول به نظر برسد.

ممکن است دوست داشته باشید چند کلمه، عبارت یا ساختار را برای بهبود کیفیت تغییر دهید. قبل از ارائه ترجمه باید اطمینان حاصل شود که محصول برای هدف و مخاطب مورد نظر مناسب است. ممکن است مترجم مجبور شود سبک یا زبان را متناسب با مخاطب و هدف تغییر دهد. بهتر است مترجم، ترجمه را برای خود بخواند و تغییرات مورد نیاز را انجام دهد. و در نهایت بعد از اینکه مفهوم و ماهیت ترجمه کاملن مناسب و درست بود، برای شخص یا سازمان مورد نظر ارسال شود.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا
× ارتباط با ترنسلیت ترو